Pomorski konserwator zabytków wpisał 26 budynków i innych obiektów przemysłowych z terenu dawnej Stoczni Cesarskiej w Gdańsku do rejestru zabytków. To największy w historii tej instytucji zespół obiektów wpisany do rejestru.

Fot. WUOZ Gdańsk

Stocznia Cesarska powstała w 1871 r., następnie była rozbudowywana, a wokół niej zaczęły wyrastać inne stocznie i zakłady. Po II wojnie światowej na bazie tych obiektów powstała Stocznia Gdańska. Dziś obszar ten przeznaczony jest pod nowe inwestycje a jego właściciele wyburzyli kilka dawnych stoczniowych obiektów. Spowodowało to, że do konserwatora trafiło wiele próśb o objęcie obszaru lepszą ochroną prawną. Ostatecznie Agnieszka Kowalska, Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w czwartek, 3 listopada podpisała decyzję o wpisie do rejestru zabytków obiektów z terenu dawnej Stoczni Cesarskiej w Gdańsku.

Odrębnymi wpisami do rejestru objęto 21 budynków, w tym m.in. dawny budynek stoczniowej dyrekcji, kuźnię, odlewnię, stolarnię (po II wojnie przekształcona w formiernię), blachownię (przekształcona w kotlarnię), magazyn (późniejsza ślusarnia), stajnię (przekształcona w remizę straży pożarnej), halę budowy maszyn (późniejsza narzędziownia), kotlarnię, modelarnię (późniejszy centralny wydział mechaniczny), dok z płaską pochylnią oraz schron przeciwlotniczy.

Do rejestru trafiło też pięć obiektów przemysłowych, w tym trzy żurawie bramowe (lub półbramowe) wypadowe oraz dwie pochylnie. Ochroną objęto także nazwy własne dwóch obiektów - Basenu Dokowego i Nabrzeża Poremontowego oraz ulic położonych na terenie dawnej Stoczni Cesarskiej - Kooperantów, Wyposażeniowców, Narzędziowców, Odlewników, Krótką i Dokową.

Jak wyjaśniła Agnieszka Kowalska PAP, mimo licznych zmian, jakie zachodziły przez lata na terenie objętym wpisem, na obszarze tym w wysokim stopniu zachowała się oryginalna substancja zabytkowa, a także czytelny pierwotny układ przestrzenny, w tym zabudowa pierzejowa przy głównych ciągach komunikacyjnych i niezmieniona siatka głównych ulic.

Dotychczas odrębnymi wpisami do rejestru zabytków objęte były tylko trzy obiekty z dawnych terenów stoczni gdańskiej: historyczna brama nr 2 prowadząca niegdyś do stoczni, Pomnik Poległych Stoczniowców oraz magazyn torped czyli historyczna Sala BHP (także stanowiący niegdyś część Stoczni Cesarskiej), w której w 1980 r. podpisano porozumienia sierpniowe.

Co oznacza wpis do rejestru zabytków? To, że obiektu nie można rozebrać, a wszelkie prowadzone w nim działania wymagają odpowiednich uzgodnień. W skrajnych przypadkach prawo umożliwia nawet wywłaszczenie właściciela obiektu wpisanego do rejestru. Właściciel ma też większe szanse na pozyskiwanie z różnych źródeł funduszy na prace przy zabytku.

W wojewódzkiej ewidencji zabytków znajduje się w tej chwili w sumie 81 obiektów z terenów postoczniowych, w tym budynki produkcyjne, biurowe i warsztatowe, a także urządzenia – m.in. zespół stoczniowych dźwigów. Części z tych obiektów, w tym siedem dźwigów typu Kone, wpisana została do ewidencji niedawno, a właściciele terenów, na których są one ulokowane oprotestowali tą decyzję. W ostatnich tygodniach Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak te skargi za niezasadne.