O co chodzi z tą Grenlandią?

Obejmujący władzę nad Stanami Zjednoczonymi Donald Trump wywołał w mediach niemałą burzę słowami o „amerykańskiej Grenlandii”. Dlaczego Amerykanom tak na niej zależy i co to ma wspólnego z Chinami oraz luką GIUK?

Brama do Arktyki

Zacznijmy od tego, że wypowiedzi Donalda Trumpa dotyczące przejmowania Grenlandii wcale nie są tak bardzo oderwane od rzeczywistości, jakby się mogło wydawać. Jak pisaliśmy w tym artykule, plany jej odkupienia pojawiały się już wielokrotnie – po raz pierwszy zdarzyło się to jeszcze w XIX wieku.

Skoro jednak USA mają gigantyczne terytorium, to dlaczego w ogóle zależy im ta tym zimnym, niegościnnym i pozornie mało ciekawym skrawku lądu? Odpowiedź tkwi w… geografii. I nie chodzi tylko o to, że Grenlandia pod względem geograficznym należy do Ameryki Północnej. Rzecz w tym, iż kontrola nad nią pozwala też trzymać pieczę nad szlakami morskimi oraz GIUK.

Czym jest GIUK?

Pod tą nazwą kryją się trzy kraje: Grenlandia, Islandia  Wielka Brytania. Wszystkie one mają dostęp do obszaru nazywanego nieoficjalnie Bramą do Arktyki. W razie otwartego konfliktu zbrojnego pomiędzy państwami NATO a Rosją, właśnie tędy będzie prowadzić najdogodniejsza trasa dla rosyjskiej Floty Północnej.

Na Grenlandii znajduje się też baza amerykańskiego lotnictwa wojskowego Thule (w 2023 r. przemianowana na bazę kosmiczną Pituffik), z której mogą stratować samoloty NATO zarówno w celach ofensywnych, jak i defensywnych. Co więcej, jak podaje portal Defence24.pl, w przypadku wojny nuklearnej większość rosyjskich pocisków atakujących Stany Zjednoczone przeleciałaby właśnie nad Arktyką.

Sprawa chińska

Współczesny świat w dużej mierze polega na nowoczesnych technologiach – a elektronika potrzebuje metali ziem rzadkich. Tak nazywa się 17 pierwiastków, w tym wszystkie latnanowce oraz skand i itr, które wcale nie są „rzadkie” w potocznym sensie, ale występują w małych skupiskach. A tak się składa, że na Grenlandii jest ich naprawdę dużo, podobnie zresztą jak innych cennych złóż.

Warto przypomnieć, że aż 25 spośród 34 surowców określonych przez Komisję Europejska jako strategiczne, znajduje się właśnie na Grenlandii. Zmiany klimatyczne powodują, że będą one dużo łatwiej dostępne. Jest zatem zrozumiałe, że USA, mające ambicje konkurowania z Chinami (dzisiaj odpowiadają one za około 60% światowej produkcji metal ziem rzadkich), są bardzo zainteresowane eksploatacją grenlandzkich złóż.