TYP: a1

Gejtawa, gajtawa, a może gejtaw?

piątek, 8 września 2017
Anna Ciężadło

Słówko gejtawa (podobnie, jak jego dwa „aliasy”) nie jest może specjalnie popularne, ale to tylko dlatego, że ludzkość popełniła karygodny błąd i przesiadła się z wielkich żaglowców na mniej majestatyczne jednostki. Czym zatem jest gejtawa? I dlaczego nie ma jej na turystycznych jednostkach, jakimi pomykamy w czasie wakacji po morzach i oceanach?

Definicja

Zasadniczo, gejtawa jest liną. Co więcej, jest liną służącą do… sprzątania. Mogłoby to nasunąć nam zupełnie błędny wniosek, iż gejtawa ma coś wspólnego z pokładem, bo jakoś tak się składa, że to jego sprzątamy najczęściej.

Co prawda, gejtawa zaczyna się w okolicach pokładu - ale mierzy o wiele wyżej. W rzeczywistości jest ona liną służącą do sprzątania (czyli zwijania) żagli rejowych, a konkretnie - do podciągania ich rogów ku górze. Ponieważ żagle powiewające na rejach są z grubsza symetryczne, służące do ich zwijania gejtawy występują zawsze parami (głupio byłoby zwinąć jeden róg). Jak już wiemy, gejtawy zaczynają na poziomie pokładu, skąd biegną w stronę bloku, umieszczonego na maszcie, a stamtąd po skosie, do rogu szotowego żagla.

 

Jak wygląda sprzątanie żagla?

To oczywiście zależy od biegłości załogi, bowiem niekiedy wygląda dramatycznie. Faktem jest natomiast, że sprzątanie żagla zaczyna się właśnie od gejtaw. Ich wybranie powoduje podciągnięcie rogów szotowych żagla do góry, co umożliwia złożenie rzeczonego żagla w tak zwaną kopertę (a przy odrobinie szczęścia - zgrabne rozwinięcie go, gdy ponownie będzie nam potrzebny).

Jak wiadomo, prawa fizyki nie zawsze stoją po naszej stronie, a w przypadku procedury sprzątania żagli rejowych działają wręcz wbrew nam; żagle rejowe jako jedyne są bowiem podciągane do góry, a to zawsze jest nieco trudniejsze, niż zrzucenie „szmat” w dół. Ponieważ liczba marynarzy na pokładzie jest ograniczona, a co za tym idzie - ich siła również, gejtawy często wyposażone są w dodatkowe talie, umieszczone na wysokości rei.

Talie te poprzez system bloczków znacznie redukują nakład sił, jakich musimy użyć do podniesienia ciężkich płócien, co sprawia, że akcja zwijania potężnych żagli przebiega możliwie sprawnie. I w miarę możliwości - bez ofiar.

 

Etymologia

Słówko gejtawa pochodzi z… języka niemieckiego - niespodzianka, prawda? Protoplastą naszej gejtawy jest bowiem niemiecka Geitau. Czyli gejtawa.

Co ciekawe, Niemcy, którzy generalnie uwielbiają długaśne wyrazy, powstające przez złączenie kilku innych słówek w uroczą, supłającą język całość, w tym przypadku poszli w zupełnie przeciwnym kierunku i skrócili Geitau do… Gei. Ponieważ w niektórych językach brzmi to, hmm, dyskusyjnie, chcąc uniknąć nieporozumień, przerzucili się na alternatywną nazwę gejtawy - czyli Brail. Ale to już nie to samo…

 

 

Tagi: gejtawa, lina, żagiel
TYP: a3
0 0
Komentarze
TYP: a2

Kalendarium: 20 maja

Z Jastarni do Władysławowa wyruszył zasłużony dla polskiego żeglarstwa s/y "Generał Zaruski"; po latach niszczenia w ośrodku w Jastarni zapadły decyzje i znalazły się środki na kapitalny remont jachtu.
piątek, 20 maja 2005
W Pucku zostaje wodowany ponton Arkadiusza Pawełka "Cena Strachu".
środa, 20 maja 1998
W Gdyni zakończył rejs Kpt. Henryk Jaskuła na s/y "Dar Przemyśla"; było to pierwsze polskie i trzecie w historii światowego żeglarstwa okrążenie świata bez zawijania do portów; rejs trwał 345 dni.
wtorek, 20 maja 1980
W Gdyni zmarł Karol Olgierd Borchardt, autor wielu książek marynistycznych, m.in. "Znaczy Kapitan".
wtorek, 20 maja 1986
Z zamiarem opłynięcia Islandii wypłynął z przystani JK Stoczni Gdańskiej s/y "Kismet" z Kpt. Wojciechem Orszlukiem. Żeglarze dotarli do stolicy Islandii, ale wielodniowy sztorm uniemożliwił opłynięcie wyspy dookoła. Jacht powrócił do Górek Zachodnich 22.0
czwartek, 20 maja 1965
W Valladolid umiera w zapomnieniu Krzysztof Kolumb, genueńczyk, który powszechnie uchodzi za odkrywcę Ameryki.
niedziela, 20 maja 1520