TYP: a1

Tajemnicza szkentla

środa, 21 sierpnia 2019
Anna Ciężadło

Szkentla nazywana bywa przewiązem pikowym, przewiązem nokowym, albo jeszcze ciekawiej  - nokbenclem. Sęk w tym, że wszystkie te aliasy są równie zrozumiałe.

Czym zatem jest obiekt noszący tak urocze nazwy, gdzie go szukać i po co nam on do szczęścia potrzebny?

 

Definicja

Zacznijmy od tego, że szkentla zasadniczo jest liną. Jest ona stosowana w ożaglowaniu skośnym, a jej zadaniem jest regulowanie napięcia rogu szotowego żagla. Jak się to odbywa?

Bardzo prosto: szkentla łączy wspomniany róg żagla z końcem (nokiem) drzewca, unieruchamiając go w odpowiedniej długości drzewca, a tym samym sprawiając, że żagiel jest bardziej lub mniej skłonny do zmiany kształtu.

Tyle teorii - w praktyce okazuje się jednak, że szkentla przy okazji może spełniać jeszcze inne zadania.

 

Dodatkowe fuchy

Jeśli dany żagiel mocowany jest tylko na rogach (a nie na całej długości liku), szkentla spełnia jeszcze jedno ważne zadanie, a mianowicie: profiluje żagiel podczas jego pracy.

Jeszcze inaczej rzecz wygląda w przypadku bardziej nowoczesnych rozwiązań, gdzie grot jest rolowany do wnętrza masztu. Wówczas szkentla może także służyć do rozwijania grota. Wynalazek rolgrota znacznie ułatwił życie żeglarzom - ale też przy okazji zaburzył ustalony od wieków porządek rzeczy i doprowadził do pewnych międzypokoleniowych nieporozumień.

Wedle starej szkoły obowiązywała bowiem żelazna zasada, w myśl której szkentlę wiązało się „raz na sezon” i potem nie należało już przy niej gmerać. W przypadku zastosowania rolgrota utrzymanie tej zasady jest z oczywistych przyczyn niemożliwe.

 

Bliska kuzynka

Bliską krewną szkentli jest refszkentla. Zgodnie z tym, co sugeruje nam intuicja, refszkentla występuje w przypadku żagla zrefowanego i pełni tam analogiczną rolę, jak szkentla. Mowa oczywiście o roli podstawowej, czyli o napinaniu rogu szotowego żagla (a w tym przypadku - fragmentu żagla, który po zrefowaniu właśnie awansował na miano rogu szotowego). Na tej samej zasadzie funkcjonują zresztą hals i refhals: pierwszy z nich służy do napinania rogu halsowego całego żagla, a drugi - zrefowanego.

Przy okazji, w temacie refowania i refszkentli, warto zapamiętać dwie kwestie: po pierwsze,  podczas refowania żagli zawsze należy najpierw ogarnąć refhals, a dopiero w  następnej kolejności refszkentlę. Po drugie, refszkentli - podobnie, jak refów - mamy kilka. I tak samo, jak w przypadku refów, nazywamy je kolejno refszkentlą pierwszą, refszkentlą drugą, i tak dalej.

 

Etymologia

I tu mała niespodzianka: w temacie ustalania etymologii szkentli prosimy was o pomoc. Tak się bowiem składa, że poza Polską, niemal cały żeglujący świat nazywa szkentlę outhaul, zaś jedyny trop jakkolwiek związany z wyrazem szkentla prowadzi na… Węgry.

A mimo całej sympatii do kraju bratanków, mamy świadomość, że czego jak czego, ale terminologii żeglarskiej akurat od nich nie ma się co uczyć Jeśli więc macie własne przemyślenia, sugestie, albo pomysły na ten temat, piszcie śmiało. Chętnie się czegoś dowiemy.

Tagi: słownik, lina
TYP: a3
0 0
Komentarze
TYP: a2

Kalendarium: 8 July

W Szczecinie umiera w wieku 76 lat Kuba Jaworski; żeglarska kariera "Kuby" wiodła przez Kraków, gdzie pełnił obowiązki pierwszego prezesa Krakowskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego, później była Gdynia, potem już tylko Szczecin. Po krótkim okresie kiero
piątek, 8 lipca 2005
Urodziła się Ellen Mac Arthur, jedna z najbardziej utytułowanych żeglarek świata; m.in. zwyciężyła w kategorii jachtów jednokadłubowych (1998 r.) w Regatach Rumowych, zajęła II miejsce w regatach Vendee Globe 2000/01, zwyciężyła w Regatach Rumowych w 2002
czwartek, 8 lipca 1976
Odbyło się pierwsze walne zgromadzenie członków Yacht Klubu Polski po wojnie, na którym podjęto uchwałę o reaktywowaniu YKP i PZŻ.
niedziela, 8 lipca 1945
Start Ludwika Szwykowskiego do samotnego rejsu mieczowym jachtem "Doris" z Gdańska na Bornholm i z powrotem (powrót 6.08.1932 r.); był to pierwszy rejs otwartopokładowym jachtem po Bałtyku.
piątek, 8 lipca 1932
Na jachcie "Zjawa", z Gdyni wyruszyli w rejs Władysław Wagner wraz z Rudolfem Korniłowskim; pierwszy etap rejsu zakończyli w Colon w pobliżu Cristobalu.
piątek, 8 lipca 1932
Nagroda Rogal Squadron - puchar wygrany przez szkuner "America" w 1851 r. w regatach dookoła wyspy Wight staje się, na mocy specjalnie opracowanego regulaminu, wieczystą nagrodą Pucharu Ameryki.
poniedziałek, 8 lipca 1867
Z Lizbony wyrusza wyprawa Vasco da Gamy z zamiarem znalezienia drogi morskiej do Indii.
niedziela, 8 lipca 1497
Z Gdyni na "Zjawie" wypłynął w rejs Władysław Wagner
piątek, 8 lipca 1932