TYP: a1

Śmiało naprzód. Historia i przyszłość jachtu Śmiały - wystawa

poniedziałek, 14 marca 2022
Informacja prasowa/NMM w Gdańsku

Dzienniki pokładowe, oryginalna bandera, elementy wyposażenia, historyczne fotografie i wiele innych przedmiotów związanych z jachtem „Śmiały” już od 13 marca 2022 r. można zobaczyć na wystawie pod pokładem „Daru Pomorza” w Gdyni. Wystawa „Śmiało naprzód…” powstała we współpracy z Fundacją Klasyczne Jachty, której misją jest ochrona zachowanych do dzisiaj pamiątek historii polskiego żeglarstwa i szkutnictwa. Patronat nad ekspozycją sprawuje Polskie Towarzystwo Geograficzne.

Jacht „Śmiały”, obecnie własność fundacji, jest jedną z trzech zachowanych na świecie jednostek typu J-140. To pod jego żaglami odbyły się pionierskie rejsy badawcze i wyprawy, które na stałe zapisały w historii polskiego powojennego żeglarstwa. Obecnie fundacja jest w trakcie realizacji „Śmiałego Projektu” – generalnego remontu jednostki, który przywróci jej dawną świetność. Finalnym celem przedsięwzięcia jest powtórzenie rejsu historyczną trasą z lat 1965-66 dookoła Ameryki Południowej, ze wschodu na zachód, przez Cieśninę Magellana.

Historia jachtu „Śmiały” rozpoczęła się w latach 50. XX w., kiedy to w Stoczni Gdańskiej zostały odnalezione przedwojenne plany jachtu „Peter von Danzig”. Na ich podstawie inż. Henryk Kujawa wraz z zespołem opracował dokumentację techniczną jachtów typu J-140. Projektowanie i budowa nie były łatwe – przedsięwzięcie musiało odbyć się w ramach czynu społecznego członków i sympatyków Sekcji Żeglarskiej K.S. „Stal” przy Stoczni Gdańskiej. W takich warunkach powstała pierwsza seria polskich jachtów oceanicznych, w skład której weszły jednostki: „Joseph Conrad”, „Dar Opola”, „Jurand”, „Śmiały”, „Otago” i „Jan z Kolna”. Rejsy z ich udziałem należą do najważniejszych w historii polskiego żeglarstwa, odradzającego się po II wojnie światowej i okresie stalinizmu.

„Śmiały” zasłynął przede wszystkim z wyprawy wokół Ameryki Południowej (1965-1966 r.). Był to długi, bardzo dobrze przygotowany i zakończony pełnym sukcesem rejs, zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Geograficzne. W trakcie jego trwania prowadzono badania geograficzne, hydrograficzne, oceanograficzne i medyczne. Kierownikiem części naukowej był doc. Tadeusz Wilgat, natomiast jachtem dowodził kpt. Bolesław Kowalski. W składzie załogi znalazł się m. in. Jerzy Knabe, który w 1960 r. wraz z Bolesławem Kowalskim uczestniczył w rejsie „Darem Opola” z Morza Czerwonego do Gdyni. Wśród uczestników byli  także żeglarze, którzy w następnych latach zapisali złote karty polskiego jachtingu: Krzysztof Baranowski oraz Ludomir Mączka. Wielkim sukcesem wyprawy był fakt, że był to pierwszy w całej historii polskiego żeglarstwa rejs oceaniczny, rozpoczęty i zakończony w polskim porcie. Warto również przypomnieć, że w czasie pobytu jachtu w chilijskich portach załoga „Śmiałego” była serdecznie przyjmowana przez członków Hermandad de la Costa – Bractwa Wybrzeża. W wyniku spotkań w Valparaiso sześciu członków załogi zostało przyjętych do Bractwa, stając się pierwszymi Braćmi zza tzw. żelaznej kurtyny. Dziś bractwo jest prężnie działającą organizacją o zasięgu międzynarodowym, łączącą krajowe stowarzyszenia pielęgnujące ideę braterstwa ludzi morza.

W 1970 r. „Śmiały”, dowodzony przez kpt. Andrzeja Rościszewskiego, odbył rejs na trasie Trzebież – Islandia – Wyspy Owcze – Trzebież. Była to pierwsza polska wyprawa jachtem wokół Islandii z zachodu na wschód. W tym samym roku została ustanowiona najważniejsza polska nagroda żeglarska: przyznawane po dziś dzień wyróżnienie „Rejs Roku”. Nagrodę za rok 1970 otrzymał właśnie kpt. Andrzej Rościszewski wraz załogą.

W kolejnych latach „Śmiały” nie odbywał już tak spektakularnych i dalekich rejsów. Pełnił jednak, jako jednostka flagowa Polskiego Związku Żeglarskiego, ważną funkcję, pływając w rejsach stażowych i szkoleniowych po wodach Bałtyku i po Morzu Północnym.

Po 1989 r., w wyniku niewłaściwej opieki, błędów konserwacyjnych oraz niedoinwestowania, stan techniczny „Śmiałego” zaczął się pogarszać i w 2014 r. jacht został wyłączony z eksploatacji. W nadziei na pozyskanie środków na remont Polski Związek Żeglarski wpisał „Śmiałego” na listę zabytków ruchomych. Nie przyniosło to jednak spodziewanych rezultatów, w związku z czym postanowiono słynny jacht sprzedać. Konkurs ofert wygrała Fundacja Klasyczne Jachty.

Wystawa „Śmiało naprzód. Historia i przyszłość jachtu Śmiały” przybliża dzieje i dokonania jednostki w czasie, gdy sam jacht jest w trakcie renowacji. Na ekspozycji, obok zbiorów muzealnych, pamiątek, archiwaliów i przedmiotów pochodzących ze „Śmiałego”, można zobaczyć także postępy w pracach wykonanych przez fundację na rzecz przywrócenia jachtu do stanu z lat jego największych sukcesów. 

Wystawę można oglądać do 8 maja 2022 r. 

Tagi: Jacht "Śmiały", Narodowe Muzeum Morskie
TYP: a3
0 0
Komentarze
TYP: a2

Kalendarium: 30 November

Kpt. Katarzyna Mazurek została pierwszą kobietą na stanowisku dowódcy okrętu wojennego polskiej marynarki wojennej. Kpt. Mazurek została dowódcą ORP Lublin.
środa, 30 listopada 2016
Zmarł Juliusz Sieradzki (ur. 1912 r.), już w latach trzydziestych projektant małych jachtów mieczowych z ożaglowaniem 5, 10, 12 m2, na których wygrywał niemal wszystkie regaty. M. in. zaprojektował popularną Omegę.
wtorek, 30 listopada 1999