Bitwa została stoczona w dniach 27-29 marca 1941 roku, w pobliżu greckiego przylądka Matapan. Stronami starcia były siły alianckie, którymi dowodził admirał Andrew Cunningham oraz marynarka włoska, pod dowództwem admirała Angelo Iachino. Była to największa bitwa morska stoczona w czasie II wojny światowej na Morzu Śródziemnym.

W 1941 roku Niemcy planowały inwazję na Jugosławię i Grecję. Zadaniem Luftwaffe było przerwanie angielskich szlaków komunikacyjnych do Grecji, gdzie od marca 1941 roku przybywały oddziały brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego. W zadaniu tym wsparcia udzielili Włosi, wysyłając silny zespół okrętów na Morze Śródziemne, by uniemożliwić Aliantom przerzucenie większych sił do Grecji.

Włosi dysponowali jednym nowoczesnym okrętem liniowym "Vittorio Veneto", 6 ciężkimi i 2 lekkimi krążownikami oraz 14 niszczycielami. Brytyjczycy mieli do dyspozycji 3 okręty liniowe HMS "Warspite", "Barham", "Valiant", lotniskowiec "HMS Formidable" z 72 samolotami na pokładzie, 4 lekkie krążowniki "Ajax", "Orion", "Perth" i "Gloucester" oraz 15 niszczycieli.

28 marca 1941 roku Włosi zostali zaskoczeni przez silny zespół brytyjski koło przylądka Matapan. Początkowo siły włoskie miały przewagę, do czasu kiedy pojawiły się samoloty z angielskiego lotniskowca. Gdy Włosi zaczęli się wycofywać, w pościg ruszyły samoloty Fairey Swordfish z lotniskowca "Formidable" i stacjonujące na lotniskach w Grecji. Kiedy dwa włoskie okręty - “Vittorio Veneto" i "Pola" zostały uszkodzone, admirał Iachino pozostawił je pod ochroną 2 ciężkich krążowników i 6 niszczycieli. Wykorzystując radar pod osłoną nocy do okrętów zbliżyli się Brytyjczycy i zatopili 3 ciężkie krążowniki oraz 3 niszczyciele.
Po stronie włoskiej było 2300 zabitych, zniszczone 3 ciężkie krążowniki i 3 niszczyciele oraz uszkodzony okręt liniowy. Brytyjskie straty to uszkodzone 4 lekkie krążowniki, zniszczony samolot torpedowy oraz 3 zabitych.